Taşpazar Mah. E-90 Karayolu Cad. No:1  Aksaray / Türkiye   T: 0 (382) 216 16 00  M: Bu e-Posta adresi istenmeyen posta engelleyicileri tarafından korunuyor. Görüntülemek için JavaScript etkinleştirilmelidir.   W: www.otelahsaray.com

Otel Ahsaray FacebookOtel Ahsaray TwitterOtel Ahsaray Foursquare

telrez

İL ADININ TARİHÇESİ

Aksaray’ın adının ilk olarak eski Hitit metinlerinde geçen “Nenessa (Nenossos) olduğu sanılmaktadır. M.Ö. 1. bin yılda Kral Kiakki döneminde Şinakhatum-Şinukhtu olarak anılan Aksaray, Hellenistik döneminde Kapadokya Krallığına bağlanmış ve Garsaura olan ismi Arkhelais olmuştur. Selçuklular döneminde de II. Kılıçarslan tarafından Arkhelais olan adı Aksaray olarak değiştirilmiş ve ikinci başkent durumuna gelmiştir. Şehre kötü insanların alınmamasından dolayı iyi insanların yaşadığı yer anlamına gelen “Şehri-Süleha” olarak anılmıştır.

TARİHİ YAPI

M.Ö. 7000-6000 yıllarında Neolotik devirde Anadolu medeniyetinin ilk izlerini gördüğümüz Konya yakınlarındaki Çatal Höyük’te Hasandağı’na dolayısıyla Aksaray’a ait vesikalara rastlanmaktadır. Burada Hasandağı’nın lav püskürttüğünü tasvir eden bir kazıntı resme rastlanmıştır. Neolotik dönemde Aksaray ve çevresi iskan görmüştür. Kalkolitik ve eski demir devirlerinde iskan olup olmadığı bilinmemekle birlikte köylerde (Böget ve Koçaş) bu döneme ait  seramiklere rastlanmaktadır.

M.Ö. 3000-2000 yıllarında Anadolu’da Hatti kavmi yaşamıştır. Bu dönemde Asurlu tüccarlar burada ticaret yapmışlardır. Aksaray’ın ilk ve Orta Tunç devirlerindeki durumunu Acemhöyük ören yerlerindeki yapılan kazılarından ve müze müdürlüğünün satın almış olduğu eski eserlerden öğrenmekteyiz. Bu dönemde Asurlu tüccarlar Mezopotamya’dan gelerek şehirlerin banliyölerinde ticaret merkezi kurmaya başlamışlardır. Asurlu tüccarlar yazıyı biliyorlardı. Pişirilmiş çamur üzerine yazılmış metinler, çamurun pekiştirilmesi suretiyle yapıştırılıyordu. Höyük M.Ö. 3000’den itibaren iskan edilmiştir. Acemhöyük’ün en parlak devirleri M.Ö. 2000 yılının ilk yarısına isabet etmektedir.

Koloni dönemlerinin sonlarına doğru, M.Ö. 1700 yıllarında Kafkaslardan gelen, küçük şehir devletleri kuran ve Anadolu’da, askeri bir devlet halinde bir kavmin varlığını görüyoruz. Hint-Avrupalı olan bu kavmin Anadolu’da siyasi iktidarı ele geçirerek kurduğu devlet, eski Hitit Devletidir. Aksaray’da Hititlere ait eserler bulunmamakla beraber mağlup memleketler arasında Aksaray’ın da adı geçmektedir. Orta Anadolu’da M.Ö. 13.yy. sonlarına kadar devam eden Hitit egemenliği M.Ö. 2.yy.’da batıdan (Trakya) gelen ve deniz kavimleri olarak bilinen kavimlerin en güçlüsüdür.

Yanardağ küllerinin sıkışmasından oluşan tüf tabakalarının çok kolay kazılabilme özelliği nedeniyle bölgemize çok sayıda yeraltı  şehri, dik yamaçlara kaya içinde yerleşme birimleri yapılmıştır. 7.yy. sonlarından itibaren Müslüman Arapların Anadolu üzerinden İstanbul’a yaptıkları seferler nedeni ile bölgeye sığınan Hıristiyanların sayısı çok artmış, Ihlara, Gelveri ve Göreme gibi yerleşim birimleri oluşmuştur.

Aksaray, 1142 tarihinde Selçuklular tarafından zapt edilmiş ve 1470 yıllarındaki Osmanlı hakimiyetine kadar İlhanlı, Danişmentli, Karamanoğulları egemenliğinde kalmıştır. 1470 yıllarında Aksaray’ı ele geçiren İshak Paşa tarafından, Fatih Sultan Mehmet’in emri ile halkın bir bölümü İstanbul’a nakledilmiştir.


Aksaray, geçmişten günümüze Hitit, Pers, Hellenistik Dönem (Büyük İskender), Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı egemenliklerinde kalmıştır. Cumhuriyiet dönemine kadar Konya’ya bağlı bir sancak olan Aksaray 1920 yılında vilayet olmuş, 1933 yılında vilayetliği lağvedilerek Niğde’ye ilçe olarak bağlanmıştır. 15 Haziran 1989 yılında yeniden vilayet olmuştur.

COĞRAFİ YAPI

Kuzey ve güney Anadolu dağlarının birbirinden uzaklaştığı İç Anadolu Bölgesinin Orta Kızılırmak kesiminde ve kuzey yarımkürede 38-39 kuzey paralelleri ile 33-35 doğu meridyenleri arasında yeralan Aksaray’ın, kuzeyinde Kırşehir ve Ankara, doğusunda  Nevşehir, güneydoğusunda Niğde, güneyinde Konya, kuzeybatısında Tuz Gölü bulunmaktadır. Aksaray, 7.997 km2’ lik yüzölçümüyle Türkiye’nin ‰ 10’unu  kaplamaktadır. Türkiye geneli iller sıralamasında 39. sıradadır. Aksaray’ın deniz seviyesinden yüksekliği 980 m. dir.

Dağlar: Geniş bir arazi alanına sahip olan bölgemizde Erciyes’ten sonra Orta  Anadolu’nun en yüksek dağı olan Hasandağı (3268 m.), Küçük Hasandağı (3040 m.) ve Ekecik Dağı (2033 m.) gibi volkanik dağlar ile lavların meydana getirdiği platolar bulunmaktadır.

Ova ve Yaylalar: Aksaray’ın yüzölçümünün büyük bir kısmı ovalık olup, bu ovaya İl’in adı verilmiştir. Uçsuz bucaksız düz bir araziden oluşan Aksaray Ovası’nın yolu, kimi yerde yaylalar tarafından kesilir, küçük yükseltiler halindeki engebeler Ova’nın göz alabildiğine uçsuz bucaksızlığını tatlı bir şekilde kesintiye uğratır. Önemli yaylaları ise Obruk, Haydar, Çağşak, Yeniyayla, Aliağa Obası ve Kemerseki olup, Eskil ilçesi en çok yaylası olan (72 yayla) ilçedir.

Baraj ve Akarsular: Aksaray ilinde 1  baraj bulunmaktadır. Mamasın Barajının debisi 165 milyon m3’ dür. Mamasın barajı  Melendiz Çayı  (debisi 2.220 lt/sn), Karasu (1.900 lt/sn) ve  diğer havzalardan (toplam debi 1.110 lt/sn) beslenmektedir.

Akarsular bakımından fakir olan İlimizin en önemli akarsuyu Melendiz Dağlarında doğan Melendiz çayı (Uluırmak) dır. Karasu ve Eşmekaya çayları da diğer akarsularımız arasındadır. Ekecik deresi, Helvadere, Peçeneközü deresi ve Kızılırmak nehrine mansap olan Öteyüz, İnatlı ve Köşkerli dereleri önemli yerüstü kaynaklarındandır. İlimizde akarsular denize ulaşamaz ve Tuz Gölü yakınlarında yeraltına inerek kaybolurlar.

Göl ve Göletler: Konya-Aksaray sınırları içerisinde yer alan, Türkiye’nin en büyük ikinci gölü olan ve 1500 km2  yüzölçümüne sahip denizden yüksekliği 925 m olan Tuz Gölünün 400 km² si İlimiz sınırları içerisindedir.  Termal ve turizm yönünden önemli Acıgöl İlimiz Sofular Kasabası ile Niğde İlinin  müşterek gölüdür. Ayrıca Kocagöl, Kartal Gölü, Öküz Gölü, Sarıgöl ve Uyuz Gölü gibi irili ufaklı göller vardır. Bu tabii göller yanında, sulama, taşkınlardan korunma amaçlı göletler de bulunmaktadır. Bunların en önemlisi Melendiz çayı (Uluırmak) üzerinde bulunan ve yüzölçümü 16.2 km²  olan Mamasın baraj gölüdür. Ortaköy yakınlarındaki Kültepe ve Bozkır baraj gölleri yanında tamamen sulama amaçlı olarak yapılan Ortaköy-Balcı Göleti, Helvadere Göleti, Ortaköy-Çiftevi Göleti,  Güzelyurt gibi göletler de vardır. Hirfanlı Barajı ve Eşmekaya sazlıkları da  İlimiz sınırları içindedir.

İklim: Aksaray İli orta iklim kuşağında olup, soğuk, karasal iklim tipine sahiptir. Yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve yağışlıktır. Yağışlar genellikle ilkbahar ve kış aylarında görülmektedir.  Ortalama yağış miktarı (son 40 yıl)   340  mm  (kg/m²)’ dir. Yaz-kış ve gece-gündüz sıcaklık farkları çok fazladır. Yaz aylarında nem az olup, sıcaklık ve rüzgar şiddetinin fazla olmamasından dolayı buharlaşma miktarı yüksektir. Kar erimeleri ilkbahar aylarında taşkınlar ve toprak kaymalarına neden olmaktadır.

Günlük Toplam En Yüksek Yağış Miktarı: 65.8 kg/m² (29.10.1998)

Günlük En Hızlı Rüzgar                        : 165.6 km/sa (12.03.1968)

En Yüksek Kar                                    : 45.0 cm (11.12.1974)

Topografya: Çevresi dağlar ve tuz gölü ile sınırlanan ova yapısındadır.

Toprak Yapısı: Magmatik, metamorfik ve karasal kökenli kayalar mevcuttur. Kahve renkli topraklar, kireçsiz kahve renkli topraklar ve alüviyal topraklar yer almaktadır.

Bitki örtüsü (florası): Aksaray’ın İklimine bağlı olarak tabi bitki örtüsü, ilkbaharda yeşeren çayırlar, gelincik, papatya, keven ve diğer vs. otlarla, yaprakları dikensi bir görünüme sahip, yarı kurakçıl bitkilerdir. Yazları sıcak ve kurak iklim yapısı hakim olduğundan ilkbaharda yeşeren otlar, sonbaharda kurur ve arazi bozkır yapısını alır. Ağaç türleri olarak; meşe, sedir, karaçam, akasya, badem, aylantus gibi türler bulunmaktadır. Hasandağı ve Ekecik Dağları üzerinde meşe koruluklarına rastlanır.

 

KÜLTÜR VE TURİZM

Kapadokya’nın kapısı konumundaki Aksaray, kültürel varlıkları, doğal güzellikleri ziyaretçilerine değişik ve ilginç bir tatil olanakları sunmaktadır. Orta Anadolu Bölgesi’nde, tarihi İpek Yolu’nun önemli merkezlerinden birisi olan Aksaray, günümüzde de doğu-batı ve kuzey-güney yönleri arasında uzanan ana bağlantı yollarının kavşağında yer almaktadır.

Güzelyurt’u, Ihlara Vadisi, Sultan Hanı, Eğri Minare’si kış sporları turizm merkezi ilan edilen Hasan Dağı ve kaplıcaları ile Anadolu’nun ortasında çekici bir merkez konumuna gelmiştir. Ziga kaplıcası, Aksaray’a 40 km uzaklıkta Yaprakhisar köyü yakınlarındadır. Romatizm  rahatsızlığına ve karın içi hastalıklarında faydalıdır. İçildiğinde mide, barsak, karaciğer ve safrakesesi üzerinde çok iyi tesirleri olduğu tespit edilmiştir.   

Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinden önce yapılmış olan evler ve ibadethaneler günümüze kadar gelerek Anadolu’nun Ortak kültür mirasının en önemli yapı taşlarını oluşturmuşlardır. Bu Hoşgörü Belisırma köyünde 1283-1295 yıllarında yapılan ve  İncil’de hikaye edilen tüm konular ile Selçuklu Sultanı II. Mesud’un resminin tasvir edildiği Kırkdamaltı (Saint Georges ) Kilisesindeki freskolar da belge niteliği kazanarak günümüze kadar ulaşmıştır.

Selçuklu ve Karamanoğulları eserlerinin pek çok olduğu Aksaray, ipek yolu üzerindeki Han ve Kervansarayları, Zinciriye Medresesi, 1408 yılında Anadolu Selçuklu Beylikleri tarafından yaptırılan Ulu Camii (Karamanoğlu Camisi), Selçuklu Devri eserlerinden olan Eğri Minare (Kızıl Minare 1221-1236), Taptuk Emre Türbesi, Somuncu Baba Türbesi, Nakkaşlı Camii (16.yy.), Zincirli Medrese (15.yy. ortası), İbrahim Bey Medresesi (15.yy. ortası), Sultanhanı Kervansarayı (13.yy.) önemli tarihi eserler arasında yer almaktadır.

Zinciriye Medresesi müderris yetiştiren zamanının en büyük okullarından birisidir. Somuncu Baba, Hacı Bayram-ı Veli ve Cemaleddin-i Aksaray-i burada öğretmenlik yapmışlardır.

Buraları yıllık 853.000’in üzerinde turist ziyaret etmektedir.

 

NÜFUS DURUMU

Aksaray İlinin nüfusu, 2013 yılı Adrese Dayalı Kayıt Sistemine göre 382.806 kişidir. 2013 yılında Aksaray’da ikamet eden nüfus bir önceki yıla göre  2.891 kişi artmıştır.  Erkek nüfusun oranı % 49,77 (190.540 kişi), kadın nüfusun oranı ise % 50.23 (192.266 kişi)’dir.  2012 yılında ‰ 2,9 olan yıllık nüfus artış hızı 2013 yılında ‰ 7,6’ya yükselmiştir. Nüfus yoğunluğu olarak ifade edilen “bir kilometrekareye düşen kişi sayısı” 51’dir. Türkiye nüfusunun binde 4,10’luk bir bölümünün yaşadığı Aksaray’da nüfusun yüzde 62,6 ’si (239.740 kişi) il ve ilçe merkezlerinde, yüzde  37,4 ’i de (143.066 kişi) köylerde yaşamaktadır. Aksaray İline bağlı ilçelerden şehir nüfusu en fazla olan ilçe 18.539 kişi ile Ortaköy ilçesidir ve bu ilçeyi 17.033 kişilik şehir nüfusu ile Eskil ilçesi takip etmektedir. Şehir nüfusu en az olan ilçe 2.647 kişi ile Güzelyurt ilçesidir.

 

ULAŞIM BİLGİLERİ

AKSARAY’IN İLÇELERE OLAN KARAYOLU UZAKLIKLARI

Aksaray  - Ağaçören: 81 km

Aksaray  - Eskil: 70 km

Aksaray  - Gülağaç: 44 km

Aksaray  - Güzelyurt: 49 km

Aksaray  - Ortaköy: 55 km

Aksaray  - Sarıyahşi: 106 km

 
AKSARAY’IN İLLERE VE BÜYÜK ŞEHİRLERE OLAN KARAYOLU UZAKLIKLARI

Aksaray- Ankara: 225 km

Aksaray - İstanbul: 674 km

Aksaray- Antalya: 462 km

Aksaray - İzmir: 692km

Aksaray- Adana: 265 km

Aksaray – Mersin: 258 km

Aksaray-Konya: 148 km

Aksaray- Kayseri: 156 km

Aksaray-Kırşehir: 110 km

Aksaray –Nevşehir: 75 km

Aksaray- Niğde: 123 km

Aksaray-Kırıkkale: 209 km

 

AKSARAY ÜNLÜLERİ

Abdurrahman Efendi
Alaeddin Ali
Cemal Halveti
Cemaleddin Muhammet
Cemaleddini Aksarayi (Aksaray-i)
Deli Hamid
Fikret OTYAM
Fuzeyl Çelebi
Genç Osman
Habib Efendi
Hallac-ı Mansur
Hoca Mesut
Hürrem Cemalî
II. Kılıçarslan
İsa
Katip Mehmet Çelebi
Kerimüddün Mahmut
Külhani Ali Baba
Mahmut MAKAL
Mehmet AKÇA (Aşık Molla)
Hattat Mehmet Efendi
Molla Çelebi
Mustafa Vehbi ÇORAKÇI
Muzaffer-üd-din Melik Mahmut
Nurullah Nuri
Ömer Kaşif NALBANTOĞLU
Pir Ali Sultan
Said
Yusuf Hakiki Baba
Şeyh Ali Efendi
Şeyh Hamidi Veli (Somuncu Baba)
Yunus Emre
Zenbilli Ali Efendi
Piri Mehmed Paşa